สมการ (ต่อซะที .)
หลังจากไป(โดน)สาดน้ำมาที่เชียงใหม่ เราก็มาสาดโคลนกันต่อเหมือนเดิมในเรื่องสมการเอสเพรสโซ วันนี้มาถึงเรื่องที่ผมเคยเขียนไว้เยอะๆ ในเว็บเก่าเมื่อสองปีที่แล้วตอนเอาเครื่องดัลลาเข้ามาเล่นใหม่ๆ นั่นคือเรื่องอุณหภูมิน้ำที่ใช้ชงกาแฟ
เมื่ออาทิตย์ก่อนผมก็ได้เกริ่นเรื่องอุณหภูมิไปบ้างแล้ว แต่เป็นเรื่องวิธีการวัดอุณหภูมิและมองภาพกว้างๆ วันนี้ขอลงรายละเอียดกันนิดนึง
เมื่ออาทิตย์ก่อนผมก็ได้เกริ่นเรื่องอุณหภูมิไปบ้างแล้ว แต่เป็นเรื่องวิธีการวัดอุณหภูมิและมองภาพกว้างๆ วันนี้ขอลงรายละเอียดกันนิดนึง
ในโลกนี้มีความเชื่อเรื่องอุณหภูมิน้ำที่สัมผัสกาแฟอยู่สองแนวคิด แนวคิดแรกเชื่อว่าอุณหภูมิของน้ำที่สัมผัสกาแฟต้องสม่ำเสมอตลอดเวลา หรือที่เรียกอย่างหรูหราเป็นภาษาอังกฤษว่า flat profile คนที่เชื่อแนวคิดนี้มักใช้เครื่องประเภทแยกหม้อต้มน้ำที่ใช้ชงกาแฟกับหม้อต้มน้ำที่ใช้สตีมออกจากกัน เช่น La Marzocco, Synesso, Dalla Corte, และล่าสุด +4U ส่วนอีกแนวคิดนึง (hump profile) เชื่อว่าอุณหภูมิต้องพุ่งขึ้นสูงก่อนนิดนึงแล้วค่อยลดลง จึงจะทำให้เอสเพรสโซมีพลัง คนที่ชอบเครื่องแบบนี้มักยึดติดอยู่กับเทคโนโลยี heat exchanger หรือหม้อน้ำเดี่ยวต้มน้ำเดือดจัด และมีท่อทองแดงนำน้ำเย็นเข้ามาซับความร้อนและนำไปใช้ชงกาแฟ ตรงนี้ไว้จะอธิบายให้ละเอียดขึ้น ยังไงก็คอยติดตามอ่านในเรื่องตีซี้เครื่องชงเอสเพรสโซทุกวันพุธนะครับ
อย่างไรก็ดี เวลาน้ำร้อนสัมผัสก้อนกาแฟ อุณหภูมิจะลดลงเพราะพลังงานความร้อนส่วนหนึ่งถูกดูดซับไปเนื่องจากก้อนกาแฟมีอุณหภูมิต่ำกว่า ดังนั้น ถ้าก้อนกาแฟมีอุณหภูมิสูงขึ้น การซับความร้อนก็จะลดลง ทำให้อุณหภูมิน้ำที่สัมผัสกาแฟสูงขึ้น รสชาติกาแฟที่ได้ก็จะเปลี่ยนไป ก้อนกาแฟจะมีอุณหภูมิสูงขึ้นได้หากเราใช้เครื่องบดกาแฟที่ไม่มีประสิทธิภาพ หรือบดกาแฟต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน ทำให้ผงกาแฟที่ได้มีความร้อนสูง อีกประการหนึ่งเกิดจากความผิดพลาดของบาริสต้าที่บดกาแฟ ตวงและแท้มป์เรียบร้อย ใส่ด้ามชงเข้าไปที่หัวกรุ๊ป แต่ยังไม่กดปุ่มเพื่อชงกาแฟทันที หันไปทำนู่นนี่ แล้วสักพักก็ค่อยกดปุ่ม ระหว่างที่รออยู่นั้นก้อนกาแฟก็ซับความร้อนจากหัวกรุ๊ปไปเรื่อยๆ มีอุณหภูมิสูงขึ้นตามระยะเวลาที่อยู่ในนั้น
............
กลับมาเรื่องเบลนด์ timeless ที่ใช้ในร้านพระโขนง หลังจากที่ได้ขายเครื่อง heat exchanger ให้กับลูกค้าท่านหนึ่งก็เลยไม่มีเครื่องใช้ ผมก็ปรึกษากับหุ้นส่วนว่าได้เวลาต้องซื้อเครื่องมาใหม่แล้ว และน่าจะลองเอาเครื่อง +4U มาลองใช้ดู แม้จะแพงกว่าเยอะ แต่ก็น่าจะคุ้มค่า เพราะมีระบบประหยัดพลังงาน (ที่ร้านค่าไฟหมื่นกว่าบาท) มีการควบคุมอุณหภูมิได้หลากหลาย น่าจะปรับให้เหมาะกับกาแฟที่เราใช้อยู่ได้ไม่ยาก

อย่างไรก็ดี เวลาน้ำร้อนสัมผัสก้อนกาแฟ อุณหภูมิจะลดลงเพราะพลังงานความร้อนส่วนหนึ่งถูกดูดซับไปเนื่องจากก้อนกาแฟมีอุณหภูมิต่ำกว่า ดังนั้น ถ้าก้อนกาแฟมีอุณหภูมิสูงขึ้น การซับความร้อนก็จะลดลง ทำให้อุณหภูมิน้ำที่สัมผัสกาแฟสูงขึ้น รสชาติกาแฟที่ได้ก็จะเปลี่ยนไป ก้อนกาแฟจะมีอุณหภูมิสูงขึ้นได้หากเราใช้เครื่องบดกาแฟที่ไม่มีประสิทธิภาพ หรือบดกาแฟต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน ทำให้ผงกาแฟที่ได้มีความร้อนสูง อีกประการหนึ่งเกิดจากความผิดพลาดของบาริสต้าที่บดกาแฟ ตวงและแท้มป์เรียบร้อย ใส่ด้ามชงเข้าไปที่หัวกรุ๊ป แต่ยังไม่กดปุ่มเพื่อชงกาแฟทันที หันไปทำนู่นนี่ แล้วสักพักก็ค่อยกดปุ่ม ระหว่างที่รออยู่นั้นก้อนกาแฟก็ซับความร้อนจากหัวกรุ๊ปไปเรื่อยๆ มีอุณหภูมิสูงขึ้นตามระยะเวลาที่อยู่ในนั้น
............
กลับมาเรื่องเบลนด์ timeless ที่ใช้ในร้านพระโขนง หลังจากที่ได้ขายเครื่อง heat exchanger ให้กับลูกค้าท่านหนึ่งก็เลยไม่มีเครื่องใช้ ผมก็ปรึกษากับหุ้นส่วนว่าได้เวลาต้องซื้อเครื่องมาใหม่แล้ว และน่าจะลองเอาเครื่อง +4U มาลองใช้ดู แม้จะแพงกว่าเยอะ แต่ก็น่าจะคุ้มค่า เพราะมีระบบประหยัดพลังงาน (ที่ร้านค่าไฟหมื่นกว่าบาท) มีการควบคุมอุณหภูมิได้หลากหลาย น่าจะปรับให้เหมาะกับกาแฟที่เราใช้อยู่ได้ไม่ยาก
หลังจากผ่านร้อนผ่านหนาวในธุรกิจกาแฟมาได้สองปี ได้ประสบการณ์หลากหลาย ทั้งกับตัวเอง ฟังจากเพื่อนๆ และอ่านจากในเว็บ ผมเริ่มเห็นสัจธรรมที่ว่า เราต้องเน้นที่คุณภาพของกาแฟที่เราใช้ให้มากที่สุด เดี๋ยวนี้ผมจึงให้ความสนใจกับเรื่องเครื่องชงกาแฟน้อยลง เพราะมันคือแค่เครื่องมือตัวหนึ่งใช้เพื่อชงกาแฟออกมา ถ้ากาแฟเราไม่ดี ต่อให้ใช้เครื่อง +8U หรือ Synesso ยกกำลังสอง ก็ชงกาแฟออกมาได้แย่เหมือนเดิม แต่เครื่องชงกาแฟที่ดี ใช้งานได้ง่ายและแม่นยำจะไม่โกหกเรา ไม่ทำให้กาแฟดีแย่ลง แต่จะดึงเอาความโดดเด่นของรสชาติกาแฟที่อยากได้ให้ออกมาอย่างจะแจ้ง

เครื่องชงกาแฟแต่ละเครื่องก็จะมีจุดแข็งจุดอ่อนของตัวเอง กาแฟตัวเดียวกันที่ชงออกมาจากเครื่องที่จัดได้ว่าคุณภาพดีมากๆ ก็มีรสชาติต่างกันออกไป บาริสต้าที่ดีจะต้องรู้ว่าจะต้องปรับอะไรตรงไหนเพื่อให้ได้รสชาติกาแฟที่ดีที่สุด ส่วนคนคั่วกาแฟอย่างผมก็อยากจะให้ลูกค้าใช้เครื่องดีๆ จะได้ไม่ต้องมาห่วงหน้าพะวงหลังเวลาง่วนกับการชงกาแฟให้ลูกค้า อยากไปลองชิมกาแฟจากเครื่องที่ท่านใช้ จะได้รู้ว่าจะต้องปรับอะไรตรงไหนบ้าง บางทีอาจปรับที่เครื่อง บางทีจะต้องปรับที่การคั่ว ผมพบว่าปัญหาส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดกับกาแฟไทยคั่วเข้มครับ แต่จะเป็นที่กาแฟเบลนด์หลายๆ แหล่ง คั่วกลางค่อนข้างอ่อน ตัวแปรเปลี่ยนเพียงนิดเดียวรสชาติจะเพี้ยนได้ง่ายมากครับ





เดียวจะไปลอง timeless จาก +4U นะคร้าบบบบ
รูปสวยจังอ่าาาา
ไวจริงๆเลยท่านบุ๊งวันก่อนเพิ่งเห็นเล่นอยู่วันนี้ถอยมาซะแล้ว น่าอิจฉาจังอาทิตย์หน้าจะลองแวะเข้าไปเล่นดู
อิจฉาอ่ะ
อยากมีตังค์เยอะๆกะเค้าบ้าง จะได้เปลี่ยนเครื่องใหม่สักที
เห็นที อาทิตย์หน้าเข้ากรุงฯ ตามไปชิมดีกว่า
พี่หมีใหญ่ ไปถอยอีกเครืองเลยพี่ (แอบเชียร์+ยุ)