อายุการใช้งานของเครื่องชงกาแฟ

ปัญหาใหญ่ๆ ของเครื่องชงกาแฟเอสเพรสโซเกิดจากสามสิ่งเรียงตามลำดับความแสบสันต์

หนึ่ง คือ ผู้ใช้เครื่อง
สอง คือ น้องน้ำสุดที่รัก
สาม คือ อายุการใช้งานของเครื่อง

ทำไมผู้ใช้เครื่องจึงเป็นตัวแสบอันดับหนึ่ง? เพราะการใช้งานเครื่องแบบไม่แยแส ไม่บันยะบันยัง ไม่เข้าใจวิธีใช้งานที่ถูกต้อง ทำให้เครื่องชงกาแฟเสียหายได้ง่ายที่สุด

บาริสต้าต้องรู้วิธีการใช้เครื่องจากคู่มือ พยายามอ่านคำเตือนในคู่มือ เรียนรู้การทำความสะอาดที่ถูกต้อง บางทีบาริสต้าอยากทำเก่งอวดสาว หรือโกรธใครมา ก็มาโครมครามใส่เครื่องชงกาแฟ หรือการหมุนหรือขยับอะไรเร็วๆ แรงๆ ก็ทำให้เครื่องเสียหายได้ง่าย อย่าเอาของเหลวสารพัดไปไว้บนหลังเครื่อง เช่นซอสชอคโกแลต นมข้นหวานที่เพิ่งเอาออกจากตู้เย็น เพราะของเหลวทำละลายเข้มข้นนั้นอาจหกใส่ชิ้นส่วนต่างๆ และทำให้ชิ้นส่วนเหล่านั้นทำงานผิดปกติไป

เราถูกสอนมาว่าให้ใส่ portafilter ไว้ในหัวกรุ๊ปตลอดเวลาที่ไม่ได้ใช้ แต่ถ้าใส่ไว้แน่นเกินไปก็ทำให้ปะเก็นยางยุบเร็วก่อนเวลา ส่วนเรื่องความสะอาดก็เช่นกัน ถ้าไม่เคยแบ็คฟลัชด้วยผงโจโกลวหัวเหม่งเลยก็จะทำให้วาล์วต่างๆ สกปรกและรั่วซึมได้ง่าย ส่วนถ้าสะอาดเกินไปก็อาจทำให้ชิ้นส่วนต่างๆ ที่ขยับได้นั้นฝืดเกินไป หรือยางปะเก็นที่ไม่เคยทำความสะอาดระหว่างวันเลยนั้น กากกาแฟก็จะสะสมและทำให้น้ำซึมได้ง่าย

ผู้ผลิตเครื่องชงกาแฟนั้นแนะนำให้เปิดเครื่องทิ้งไว้ตลอดเวลา 24 ชม. เขาอ้างว่านั่นจะทำให้ปะเก็นต่างๆ หรือรอยต่อของท่อทองแดงเกิดความเครียดน้อยลง อายุการใช้งานของเครื่องยาวนานขึ้น แต่นั่นก็ทำให้สายไฟกรอบเร็วขึ้นหากเป็นของคุณภาพต่ำ ทนความร้อนได้น้อย

ตัวแสบหมายเลขสองคือ น้องน้ำ เพราะน้องน้ำมักพาเพื่อนไม่พึงประสงค์มาด้วย เช่นฝุ่นผง หรือแร่ธาตุต่างๆ ที่ดีต่อร่างกายแต่ไม่ดีต่อเครื่องชงกาแฟ นอกจากนี้ก็ยังต้องคำนึงถึงรสชาติของน้ำที่มีผลอย่างมากต่อรสชาติกาแฟด้วย ผมแนะนำให้ลูกค้าจัดการระบบน้ำให้เรียบร้อยตั้งแต่แรก โดยต้องคำนึงถึงระดับแร่ธาตุที่ผสมอยู่ ความสะอาด กลิ่น รส อัตราการไหลต่อนาที แรงดัน ขนาดของท่อ บ่อพัก ฯลฯ หากไม่อยากเสียเงินก้อนโตก็ค่อยๆ จ่ายโดยการซื้อน้ำขวดหรือน้ำถังที่ได้คุณภาพมาใช้ก็ได้

หากเครื่องชงกาแฟและร้านของคุณมีระบบน้ำที่ดี คุณสามารถจัดการล้างตะกรันแบบเล็กๆ โดยไม่ต้องรื้อเครื่องเป็นชิ้นๆ ได้เป็นระยะๆ สักปีละสองครั้ง  หากทำตรงนี้ได้ (ประกอบกับคุณภาพน้ำที่ดี) จะทำให้เครื่องชงกาแฟของท่านปลอดตะกรันไปได้หลายปีดีดัก

สุดท้าย... กาลเวลา เครื่องชงกาแฟที่ใช้มานานก็ย่อมเสื่อมสลายไปตามสมควร ไม่มีเครื่องไหนที่อยู่ยงคงกระพัน แต่ส่วนใหญ่จะอยู่ได้เป็นหลายปี ขึ้นอยู่กับคุณภาพของอะไหล่ที่นำมาประกอบกัน ชิ้นส่วนบางตัวก็จะทนกว่าชิ้นส่วนบางตัว บางอย่างถ้าไม่มีเหตุสุดวิสัยก็ไม่เสีย เช่นแผงอิเล็คทรอนิคส์อยู่ได้เป็นสิบๆ ปีหากไม่โดนไฟกระชากหรือฟ้าผ่าเปรี้ยงลงมา

• ปะเก็นยางหัวกรุ๊ป มีอายุประมาณ 6-18 เดือน ขึ้นอยู่กับคุณภาพของยาง ความโหดร้ายของบาริสต้า และความสะอาด
• ตะแกรงฝักบัว (shower screens) มีอายุค่อนข้างนาน ขอให้รักษาให้สะอาด และอย่าขันน็อตแน่นเกินไป
  
• วาล์วกันสูญญากาศและเซฟตี้วาล์วระบายแรงดันที่ติดอยู่บนบอยเลอร์ รวมถึงเพรสเชอร์แสตท มีอายุประมาณ 3-7 ปี ขึ้นอยู่กับคุณภาพของชิ้นส่วนที่เลือกใช้
  
• ตัวฮีทเตอร์ มีอายุประมาณ 3-10 หากไม่เจอน้ำแห้ง ฟ้าผ่า หรือไฟกระชาก
  
• หัวกรุ๊ป โดยเฉพาะรุ่น E61 ส่วนใหญ่ข้างในจะเป็นสปริง โอริง ประเก็น ซึ่งจะเสื่อม ล้า รั่ว ในระยะเวลา 2-3 ปี ขึ้นอยู่กับการใช้งานด้วย ซึ่งสนนราคาค่าอะไหล่ก็ไม่กี่สตางค์
• อุปกรณ์อิเลคทรอนิคส์ เช่นกล่องควบคุม โซลินอยด์วาล์ว มีอายุประมาณ 5-7 ปี
  
• วาล์วท่อสตีมและน้ำร้อน ถ้าไม่โหดร้ายกับมัน เช่น หมุนเร็วเกินไป หมุนแน่นเกินไป จะอยู่ได้ 3-7 ปีเชียว
  

จะว่าไปแล้ว เครื่องชงกาแฟก็เหมือนกับรถยนต์ หากผู้ใช้ดูแลรักษาอยู่เสมอ เปลี่ยนอะไหล่เล็กๆ น้อยๆ ตามระยะทาง รถยนต์ก็จะอยู่กับเราได้เป็นสิบๆ ปี หากขับแบบเติมน้ำมันกับลมยางอย่างเดียว ออกรถใหม่มาสองสามปีก็จะมีปัญหาแล้ว